Akıllı Arama Sistemi, belirli bir veritabanından klasik SQL sorguları ile ulaşılamayan kayıtlara ulaşabilmeyi, tekrar eden kayıtları bulabilmeyi, birbirine çok benzeyen kayıtları eşleştirebilmeyi sağlayan bir çözümdür.


Büyük veri yığınları üzerinde arama yaparken karşılaşılan en temel problem aranılan verinin veritabanına kaydedilirken hatalı veya eksik yazılmış olması sebebiyle klasik SQL sorgularının bilgiye ulaşılmasını sağlamakta yetersiz kalmasıdır. Aynı problem arama yapan kişinin aradığı bilgiyi eksik veya hatalı girmiş olması sebebiyle de oluşabilir. Örneğin bir ad-soyad yığını içerisinden Ahmet Çetin Yılmaz ’ı aradığımızı düşünelim. Bu ismin kısaltma, Türkçe-İngilizce klavye uyumsuzluğu, harf yerdeğişimi, yanlış harf yazımı gibi bazı problemlerle veritabanında karşılaşılması olası olan değişik birkaç yazımı şöyle sıralanabilir: A. Çetin Yılmaz, Ahmed Ç. Yılmaz, Ahmet Cetin Yilmaz, Ahemt Cetin Yilmaz, A. Metin Yılmaz, vb... Bu değişik yazımlar içerisinde de bir gerçekleşme ihtimali sıralaması olduğu göz ardı edilmemelidir. Aranılan Çetin kelimesinin Metin olarak yazılması, Cetin olarak yazılmasından daha az olasıdır. O halde arama sonucları listelenirken daha olası olan durumlar daha yüksek puanla değerlendirilerek öne çıkması sağlanmalıdır. Firma adı, adres gibi alanların aramasında ise yazım farklılıklarınının değerlendirmesinin ötesinde bir akıl yürütme gerekmektedir. Zira bu tip alanlar belli bir format içermekle beraber bu formatın çözümlenmesi başlı başına ayrı problemler getirmektedir. Öncelikle bu tip aramalarda kelimeler içerdikleri bilgiye göre sınıflandırılmalı ve arama sırasında da buna göre ağırlıklandırma yapılmalıdır. Örneğin Kasap İlyas Mahallesi Yokuş Çeşme Sokak No:14 Kat:5 Daire:12 Aksaray adresinde mahalle, sokak, kat, daire, no kelimeleri standart kelimeler olup, diğer kelimeler daha belirleyicidir. Benzer şekilde Erlab Bilgisayar İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi firma ünvanında en belirleyici unsur Erlab olup diğer sözcükler firmanın çalışma sahasını belirlemektedir. Öte yandan bu firmayı Erlab Gıda Ticaret Anonim Şirket’inden ayıran da yine bu çalışma sahası kelimeleridir. Yani standart ve özel kelimeler belirlenerek uygun şekilde değerlendirilmelidir.
Akıllı arama sistemi bileşenleri
Akıllı arama sistemi temel olarak beş ana kütüphaneden oluşmaktadır.  
  1. Genel amaçlı yakınlaşık text arama
  2. Ad-Soyad arama
  3. Adres arama
  4. Firma ünvanı arama
  5. Nümerik alan arama
  Bir ana kontrol merkezi bu beş temel kütüphaneyi kullanarak kayıtları filtrelemekte ve sorgu sonuçlarını 100 üzerinden puanlayarak kullanıcıya getirmektedir. Bu beş temel ünite projenin içeriğine göre özelleştirilebilmekte ve proje ihtiyaçları doğrultusunda sorgu sonuçlarının puanlaması farklılaştırılabilmektedir. Sistemin tümü tarafımızdan geliştirilmiş olup, tamamıyla Türkçe dili ve yapısına özel olarak hazırlanmıştır. Çalışılacak projenin yapısına göre gerekecek değişiklikler halihazırdaki akademik literatürün elverdiği maksimum seviyede tarafımızdan yapılabilmektedir. Akıllı arama sisteminin performansı üzerinde çalışılan projenin gereksinimleri ile değişiklik göstermekle birlikte genel olarak milyonlar mertebesindeki kayıtlar, saniye mertebesinde sonuçlandırılmaktadır. İşlemin hızlı bir şekilde yapılabilmesi için akıllı arama sistemi bağlandığı veritabanı üzerinden kendi özel dosya yapılarını oluşturarak çalışmaktadır.
Nerelerde kullanılır ?
İlişkisel veri tabanları (veya hacimli text yığınlar) üzerinde yapılan bir sorgunun sonucunda aranan kayıtla birebir aynı olmayan, fakat çok benzer olan kayıtların tespit edilmesi gereken her durumda akıllı aramaya ihtiyaç vardır. Birçok sektörün faydalanabileceği akıllı aramanın hemen akla gelen kullanım alanlarından birkaçı şöyle sıralanabilir: Hastane bilgi sistemleri, veri tabanlarında yüksek sayıda kaydı olan olan devlet/özel kurum ve kuruluşları, nüfus ve posta idareleri, e-devlet uygulamaları, ticaret ve sanayi odaları, dağıtım ve kurye şirketleri, bankalar, özellikle SSK, Bağkur gibi mükerrer kayıt tesbitinin son derece kritik olduğu kurumlar, vb?
Kullanım Amacı
Veritabanınızda AAS ’nin hataya karşı toleranslı arama yapısı ile :
  • Klasik SQL sorguları ile ulaşamadığınız kayıtlara ulaşabilir,
  • Tekrar eden kayıtları bulabilir,
  • Birbirine çok benzeyen kayıtları eşleştirebilir
  Kısacası; ancak insan zekası ile ulaşılabilecek bilgilere erişimi sağlayabilirsiniz.
Uygulama Alanları
Akıllı Arama Sistemi, belirli bir veritabanından klasik SQL sorguları ile ulaşılamayan kayıtlara ulaşabilmeyi, tekrar eden kayıtları bulabilmeyi, birbirine çok benzeyen kayıtları eşleştirebilmeyi sağlayan bir sistemdir. Yazım hataları, karakter yer değiştirmeleri, eksik bilgi girişleri, farklı noktalamalar, format değişiklikleri, Türkçe-İngilizce klavye uyumsuzlukları gibi problemlerden kaynaklanan bilgiye ulaşamama sıkıntısını gidermek üzere geliştirilmiş olan AAS Türk diline ve Türkçe adres-firma ünvanı yazım tipine özelleştirilmiş yapısı ile;
  • E-devlet ve e-ticaret uygulamaları
  • Elektronik hasta bilgi sistemleri
  • Finans ve sigorta kurumları
  • Üyelik Organizasyonları
  • Dağıtım-Posta Hizmetleri
  • Nüfus idareleri
  • Kütüphane Sistemleri
  • Mobil servis hizmetleri
ve benzeri birçok sahada kullanım alanına sahiptir.
© 2012 Udav Yazılım